Met steun van het ministerie van BZK krijgt OmgevingsChat, een AI-assistent voor professionals in het omgevingsdomein, een volgende impuls. Vanuit de Brightlands Smart Services Campus in Heerlen werkt Stichting Digitale Overheid aan doorontwikkeling, landelijke opschaling en versterking van het kennisecosysteem rond digitale ondersteuning bij de uitvoering van de Omgevingswet.
De Omgevingswet bracht een ingrijpende stelselwijziging met zich mee. Regels voor bouwen, wonen, natuur, water en milieu zijn samengebracht in één samenhangend kader. Dat biedt kansen voor integrale afwegingen, maar zorgt in de dagelijkse praktijk ook voor veel vragen. Professionals bij gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en waterschappen zoeken geregeld naar duidelijkheid: welke regels gelden waar, hoe verhouden definities zich tot elkaar en welke uitzonderingen spelen een rol?
OmgevingsChat is ontwikkeld om juist in die uitvoeringspraktijk ondersteuning te bieden. De AI-assistent helpt gebruikers sneller overzicht te krijgen en geeft antwoorden met verwijzing naar de onderliggende wet- en regelgeving. Daarmee ondersteunt het systeem zowel snelheid als zorgvuldigheid. De verantwoordelijkheid voor besluiten blijft nadrukkelijk bij de bevoegde medewerker; OmgevingsChat is bedoeld als hulpmiddel, niet als vervanger van professionele afweging.
Impuls vanuit BZK
Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt 600.000 euro beschikbaar aan Stichting Digitale Overheid om OmgevingsChat verder te ontwikkelen en landelijk op te schalen. Met deze bijdrage worden drie sporen uitgewerkt. Allereerst wordt de toepassing inhoudelijk doorontwikkeld, zodat veelvoorkomende vragen consistenter en sneller kunnen worden beantwoord. Daarnaast wordt ingezet op bredere invoering bij overheden, met aandacht voor implementatie, adoptie en verantwoord gebruik van AI. Tot slot wordt gewerkt aan het versterken van het ecosysteem rond kennis, talent en samenwerking, onder meer via regionale partners.
Per 1 februari 2026 is het team achter OmgevingsChat gevestigd op de Brightlands Smart Services Campus in Heerlen. Daar werken drie medewerkers samen met een extern ontwikkelteam van het Utrechtse softwarebedrijf IGNE. De verwachting is dat het team binnen een jaar groeit naar zes à zeven fte om aan de toenemende vraag te kunnen voldoen.
Van lokale pilot naar landelijke voorziening
Het initiatief voor OmgevingsChat ontstond tijdens een werkbezoek in Noord-Holland en kreeg verdere vorm in samenwerking met verschillende overheden. Via De Friese Aanpak werd de toepassing in Friesland intensief getest en verbeterd in de praktijk. Die fase van praktijkleren en doorontwikkelen vormde de basis voor verdere opschaling. Met de nieuwe steun van BZK groeit het initiatief nu door vanuit Limburg, terwijl De Friese Aanpak betrokken blijft bij het delen van ervaringen en het versnellen van wat in de praktijk werkt.
Inbedding in een breder digitaal kader
OmgevingsChat sluit aan bij de rijksbrede koers rond digitale autonomie, verantwoorde inzet van AI en het gebruik van herbruikbare bouwstenen voor de overheid. Binnen het omgevingsdomein fungeert het als een praktische voorziening die stapsgewijs kan worden ingevoerd, met publieke waarden als uitgangspunt. De keuze voor Brightlands onderstreept de ambitie om te werken in een omgeving waar bedrijven, kennisinstellingen en overheden samenwerken rond data en AI.
Die combinatie van landelijke opschaling en regionale verankering moet ervoor zorgen dat digitale ondersteuning bij de Omgevingswet niet alleen technisch goed functioneert, maar ook geworteld blijft in de dagelijkse praktijk van professionals die met het stelsel werken.