Nieuwe metingen aan bouwmachines laten zien dat de stikstofuitstoot in de praktijk vaak lager ligt dan tot nu toe werd aangenomen. Daardoor ontstaan nieuwe mogelijkheden voor het berekenen van emissies bij bouwprojecten.
Vier routes naar betere berekeningen
Het meetprogramma van Topsector Logistiek laat zien dat de stikstofemissies van mobiele werktuigen in de praktijk regelmatig lager uitvallen dan de waarden die in gangbare rekenmethoden worden gebruikt. Die bestaande methoden zijn gebaseerd op standaard aannames. Met nieuwe meetdata kunnen berekeningen daarom realistischer worden gemaakt. Op basis van deze data komen er in 2026 stapsgewijs nieuwe rekenmethoden beschikbaar voor de bouwsector. Bouwbedrijven krijgen daarbij keuze uit vier verschillende routes, die elk hun eigen tijdpad en investeringen kennen.
Meten op de machine zelf
De eerste route is direct beschikbaar: zelf meten. Bouwbedrijven kunnen meetkits installeren op hun machines om de werkelijke stikstofuitstoot continu te monitoren. De sensoren registreren niet alleen emissies, maar ook operationele gegevens zoals brandstofverbruik, draaiuren en locatie. Deze historische meetdata kan vervolgens worden gebruikt bij vergunningaanvragen. De investering voor hardware en installatie bedraagt ongeveer 3.500 euro per machine. Deze aanpak is vooral interessant voor machines die regelmatig worden ingezet bij projecten waarvoor een vergunning nodig is.
Rekenregel op basis van brandstofverbruik
Een tweede route maakt gebruik van een nieuwe rekenregel. Daarbij wordt de motorbelasting van een machine berekend op basis van het dieselverbruik. Het aandeel AdBlue – dat samenhangt met de motorbelasting – wordt vervolgens meegenomen in de berekening van de stikstofuitstoot. Deze methode vraagt nauwelijks extra investeringen. Bedrijven hebben alleen inzicht nodig in hun brandstofverbruik, bijvoorbeeld via bestaande telematica of CANbus-systemen. Vooral machines die vaak onder hoge belasting draaien, zoals graafmachines en asfaltverwerkers, kunnen hierdoor gunstiger uitkomen in de berekeningen.
Nieuwe AERIUS-waarden in 2026
Een derde route volgt later dit jaar. In september 2026 worden de emissiefactoren in AERIUS geactualiseerd op basis van de nieuwe meetdata van TNO. Vanaf dat moment worden automatisch lagere uitstootwaarden gebruikt in berekeningen, zonder dat gebruikers zelf actie hoeven te ondernemen. Daarnaast wordt gewerkt aan een vierde route: een verfijnde rekenmethode waarin machines niet langer alleen op motorvermogen worden ingedeeld, maar ook op type en gebruik. Dit kan leiden tot lagere uitstootschattingen voor machines die efficiënt worden ingezet. Met de nieuwe meetdata wil het programma uiteindelijk zorgen voor realistischer stikstofberekeningen en meer duidelijkheid voor de bouwsector.