De VNG reageert positief op de hoofdlijnen van het coalitieakkoord dat recent door de samenstellende partijen is gepresenteerd. In haar eerste openbare reactie spreekt de vereniging, namens alle Nederlandse gemeenten, waardering uit voor de herkenning van gemeentelijke prioriteiten binnen het akkoord.
VNG-voorzitter en burgemeester van Utrecht Sharon Dijksma benadrukt dat het akkoord niet alleen naar voren komt als een politiek document, maar ook als een vertrekpunt voor samenwerking tussen rijk en gemeenten. Het feit dat veel VNG-voorkeurpunten zijn terug te vinden in de tekst geeft volgens haar vertrouwen dat kabinet en decentrale overheden “samen stappen kunnen zetten” op diverse maatschappelijke opgaven. Naast erkenning prijst de VNG de nadruk op een lange termijnvisie, waarin structurele samenwerking en continuïteit ruimte krijgen aan de bestuurlijke horizon. Deze langetermijnfocus, gecombineerd met een vooruitstrevende ambitie voor doorbraken in beleid en uitvoering, sluit aan bij wat veel gemeenten al langere tijd naar voren brengen in hun interacties met Den Haag. Belangrijk hierin is dat gemeenten worden gezien als partners en niet louter als uitvoerders van rijksoverheidsbeleid, zo wordt in de VNG-reactie gesteld.
Kansen en zorgen
Hoewel de algemene toon positief is, benoemt de VNG ook punten waarop zij meer expliciete aandacht had gewild. Eén daarvan betreft de positie van de commissie-Van Ark. Gemeenten hebben de afgelopen jaren meer uitgegeven aan jeugdzorg dan daarvoor is gecompenseerd, wat bij veel lokale besturen tot financiële druk heeft geleid. De VNG geeft aan hierover graag snel en concreet met het nieuwe kabinet in gesprek te gaan, zodat knelpunten in financiering en uitvoering kunnen worden opgelost voordat ze verder escaleren.
Ook de landelijke spreidingswet — een instrument om de verdeling van statushouders over gemeenten te reguleren — wordt genoemd als positief element dat behouden blijft in het akkoord. Dit ervaart de VNG als een belangrijke steun in de rug voor lokale besturen bij de opvang en integratie van nieuwkomers in gemeenten. De erkenning van deze en andere thema’s laat zien dat de scherpe randjes van gemeentelijke realiteit in ieder geval deels zijn meegenomen in de overwegingen van de onderhandelaars.
Van akkoord naar uitvoering
Nu de eerste reactie is gepresenteerd, verschuift de aandacht binnen de VNG naar de volgende fase: samen met het nieuwe kabinet concrete werkafspraken maken over de uitwerking van de ambities. Dijksma en andere vertegenwoordigers van de VNG benadrukken dat de ambities in het akkoord alleen met een degelijke samenwerking kunnen worden waargemaakt. Met name op thema’s als jeugdzorg, regionale samenwerking en de financiële basis voor gemeentelijke taken ligt nog een stevige agenda open.
Voor velen binnen het fysieke domein is deze fase van de kabinetsformatie en de daaropvolgende beleidsafstemming van direct belang. Of het nu gaat om de rol van gemeenten bij woningbouw, infrastructuur, leefomgeving of ruimtelijke ontwikkeling, duidelijkheid over middelen en taken is essentieel voor voortgang. De VNG-reactie laat zien dat de gesprekken over deze onderwerpen nog nadrukkelijk moeten worden aangegaan, met gemeenten als volwaardige gesprekspartners.