De verduurzaming van de gebouwde omgeving is volop in beweging. In een Kamerbrief schetst demissionair minister Mona Keijzer hoe het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening samen met gemeenten, woningeigenaren en maatschappelijke partners werkt aan het betaalbaar, toegankelijk en breed toepasbaar maken van energiebesparing en duurzame maatregelen in woningen en gebouwen.
In haar brief aan de Tweede Kamer onderstreept minister Keijzer dat verduurzaming niet alleen noodzakelijk is voor klimaatdoelen, maar ook voor de kwaliteit, betaalbaarheid en leefbaarheid van woningen en panden. De inzet van tal van regelingen en acties moet verduurzaming dichterbij brengen voor verschillende partijen, van individuele bewoners en Verenigingen van Eigenaren tot gemeenten en maatschappelijke vastgoedeigenaren. Hierbij ligt de nadruk op het haalbaar en betaalbaar maken van energiebesparende maatregelen zoals isolatie, ventilatie en aansluiting op duurzame warmtebronnen zoals warmtenetten.
Uit de monitoring blijkt dat in 2024 al 253.000 subsidies en leningen zijn ingezet voor verduurzamingsprojecten door woningeigenaren, VvE’s en gebouweigenaren. Binnen de Stimuleringsregeling Aardgasvrije Huurwoningen werd in november 2025 extra budget van €20 miljoen beschikbaar gesteld om sociale huurwoningen te verduurzamen. Sinds 2020 is daarnaast tienduizenden keren subsidie aangevraagd voor aansluiting op warmtenetten, waarmee het tempo en de schaal van verduurzamingsacties zichtbaar toenemen.
Verbeteren en uitbreiden regelingen
Om de verduurzamingsopgave verder te versnellen, worden bestaande subsidieregelingen verbeterd en verlengd per 2026. Energiezuinige ventilatiemaatregelen zijn toegevoegd aan de Investeringssubsidie Duurzame Energie, en de Subsidieregeling Verduurzaming voor Verenigingen van Eigenaars krijgt tot en met 2030 een ruimer budget. Voor huurwoningen is in de Subsidieregeling Verduurzaming en Onderhoud Huurwoningen extra ruimte gecreëerd voor isolerende kozijnpanelen, wat gericht is op het wegnemen van praktische belemmeringen bij integrale verduurzamingsprojecten.
Naast subsidies besteden rijk en regionale partners aandacht aan financieringsmogelijkheden voor maatschappelijk vastgoed zoals scholen, sport- en zorgvoorzieningen. Via regionale energiefondsen en kredietfaciliteiten zoals het BNG Duurzaamheidsfonds kunnen eigenaren leningen met gunstige rentevoorwaarden afsluiten. In samenwerking met Invest-NL wordt gewerkt aan een Waarborgfonds Maatschappelijk Vastgoed dat garanties kan verstrekken om grotere verduurzamingsinvesteringen mogelijk te maken, waardoor ook complexe en kapitaalintensieve projecten haalbaar worden.
Energielabels en gemeentelijke instrumenten
Het ministerie werkt daarnaast aan verbetering van de kwaliteit en betrouwbaarheid van energielabels, die een belangrijke rol spelen bij het inzichtelijk maken van de energieprestaties van woningen en gebouwen. Meer toegankelijke informatie via energielabel.nl en verbeterjehuis.nl moet eigenaren en huurders helpen om gefundeerde keuzes te maken over verduurzamingsmaatregelen. De Europese regelgeving (EPBD IV) vormt de aanleiding voor aanscherping van opzet en keuringsmethoden om betrouwbaarheid en transparantie te vergroten.
Op lokaal niveau krijgen gemeenten met de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) en het bijbehorende besluit nieuwe verplichtingen om warmteprogramma’s op te stellen waarmee zij plannen voor de aardgasvrije transitie per wijk moeten vastleggen. De uiterste datum voor vaststelling is verschoven naar eind 2027 om zorgvuldig werken en bewonersbetrokkenheid te waarborgen, maar koplopergemeenten krijgen ruimte om al voor juli 2026 hun plannen te realiseren. Dit ondersteunt het tempo van de warmtetransitie en helpt gemeenten om uitvoerbaarheidsvraagstukken integraal te adresseren.
Met deze stappen wordt verduurzaming van de gebouwde omgeving niet alleen een beleidsdoel, maar een praktische opgave met concrete instrumenten en zicht op uitvoering, waarin financiële ondersteuning, informatievoorziening en lokale regie samen komen om zowel bewoners als vastgoedpartijen te helpen bij de transitie naar een energiezuiniger en klimaatbestendig Nederland.