Op 15 januari 2026 hebben alle Nederlandse drinkwaterbedrijven en waterschappen gezamenlijk het Watermanifest 2026 aangeboden aan Tweede Kamerleden en de formatiepartijen. Met dit manifest geven zij een duidelijke richting mee aan de komende regering: water verdient een centrale plek in het beleid van het fysieke domein, nu en in de toekomst. In een land dat grotendeels onder zeeniveau ligt en waar water onderdeel is van elke ruimtelijke keuze, is die oproep niet alleen urgent maar onvermijdelijk.
Waterzekerheid onder druk
In het Watermanifest benadrukken de Unie van Waterschappen en de Vereniging van Nederlandse drinkwaterbedrijven Vewin dat de traditionele zekerheden rond water onder druk staan. Nederland moet voorkomen dat het land “vastloopt op het gebied van water” doordat we te veel of te weinig water hebben en het steeds moeilijker wordt om voldoende schoon drinkwater te garanderen. Waterschappen zijn verantwoordelijk voor veilige waterkeringen en waterbeheer, terwijl drinkwaterbedrijven schoon en betrouwbaar water uit de kraan leveren – taken die samen de ruggengraat vormen van volksgezondheid, veiligheid en economie. De uitdagingen rond klimaatverandering, vervuiling en toenemende vraag maken echter dat de traditionele aanpak geen vanzelfsprekende garantie meer biedt.
De organisaties leggen in hun boodschap een cultuur van samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid voor. Zij benadrukken dat zij zelf grote investeringen doen om de wateruitdagingen aan te pakken, maar dat dit niet voldoende is zonder structurele steun van het Rijk. De oproep aan de nieuwe regering is helder: omarm water als integraal onderdeel van nationaal beleid en geef ruimte aan de watersector om haar taken effectief uit te voeren.
Richtinggevende thema’s voor beleid
Het Watermanifest formuleert vijf kernpunten die richtinggevend moeten zijn voor het beleid van het nieuwe kabinet. Allereerst is er de bescherming van drinkwaterbronnen, gekoppeld aan voldoende gebieden om water vast te houden – een reactie op de steeds schaarser wordende zoetwatervoorraden. Daarnaast wordt gevraagd om een strenge bronaanpak tegen watervervuiling, waarmee wordt ingezet op het voorkomen dat schadelijke stoffen het watersysteem binnendringen, maar ook het verbeteren van waterkwaliteit als continu proces. Verder willen de sectorpartijen dat er een nationale regie komt op waterbesparing, en dat er voldoende financiële ruimte komt om de wettelijke taken van waterschappen en drinkwaterbedrijven te kunnen uitvoeren.
Deze thema’s raken de kern van diverse raakvlakken binnen het fysieke domein: van ruimtelijke ordening en bodembeheer tot infrastructuur en volksgezondheid. De sectorpartijen leggen hiermee een blauwdruk neer waarbinnen duurzame keuzes gemaakt kunnen worden.
Samenwerking als sleutel
Met de overhandiging van het Watermanifest is niet alleen een reeks aanbevelingen gepresenteerd, maar ook een uitnodiging tot samenwerking. De Unie van Waterschappen en Vewin reiken het nieuwe kabinet de hand om gezamenlijk te bouwen aan een toekomstbestendige benadering van waterbeheer en drinkwatervoorziening. Volgens voorzitter Jeroen Haan van de Unie van Waterschappen en Pieter Litjens van Vewin is het essentieel dat het nieuwe kabinet komt met uitvoerbaar, ambitieus en toekomstbestendig beleid. Alleen door samen de schouders te zetten onder deze gezamenlijke verantwoordelijkheid kan Nederland de uitdagingen van waterbeheer het hoofd bieden en tegelijkertijd de leefomgeving veilig, schoon en betrouwbaar houden.
